Allereerst wordt duidelijk dat het zelden om de persoon Trump gaat, dat is secundair, maar meer over de orthodoxe beslissingen die onder zijn vorige bewind zijn gemaakt: het benoemen van conservatieve rechters, het strijden voor christelijke waarden (bijv. veel strengere abortus regels in met name Republikeinse staten) en het weren van migranten (of beter gezegd: Amerika beschermen tegen invloeden van buitenaf).

En deze conclusie is eigenlijk niets nieuws onder de zon. In ons eigen kikkerlandje gebeurt dit ook. Een paar jaar geleden verscheen bijv. het boek Nieuwe kruisvaarders over de, zoals de ondertitel al vermeld, “heilige alliantie tussen orthodox christenen en radicaal-rechtse populisten”. In dit boek wordt ook duidelijk dat samenwerking met personen van dubieuze aard door orthodoxe christenen geen probleem is omwille van de conservatieve plannen en beleid wat men overeenkomstig heeft. Ook al spreken we over een scheiding van kerk en staat, deze lijn is veel minder radicaal in de praktijk dan in de theorie. Er sijpelt genoeg politiek in de kerk en er is in de politiek genoeg kerk.

De christenen in Michigan, een fly-over state, in het middenwesten van Amerika, stemmen voor diegene waarvan zij denken dat hij het land kan besturen. Alternatieven zijn er eigenlijk niet, als men, vanwege de tweespalt door het tweepartijenstelsel, al serieus overweegt om over te stappen. Dat de Republikeinse kandidaat, in dit geval Trump, daarbij ook nog eens grote overlap heeft met de eigen conservatieve agenda, dan is dat zelfs een extra reden om op hem te stemmen. De keuze voor Trump lijkt in de documentaire niet de hoofdreden voor het stemgedrag. De keuze betreft een enkele keer wel de persoon, maar meestal blijkt bij doorvragen toch vooral de normen waarden die hij vertegenwoordigt belangrijk, althans in de ogen van de Republikeinse stemmer.

Een aantal waarden die de Democraten aanhangen vinden ook wel hun weerslag bij de christenen, maar de ‘angst’ om dit op eenzelfde (christelijke) manier te benoemen zoals Trump dat doet, duwt de christelijke stemmer als het ware in de Republikeinse hoek. Een voorbeeld is het opkomen voor het klimaat, een onderwerp die je in de Democratische hoek zou indelen, maar die opvallend weinig in verbinding werd gebracht met meer christelijke terminologie. Zorgen om het klimaat, zou je prima in verband kunnen brengen met de opdracht van God om voor de schepping te zorgen. Of om op te komen voor de zwakkeren in de samenleving, zoals Jezus ons telkens voorhoudt, een groep die door het leegroven van de aarde voor bijv. fossiele brandstoffen vaak de hoogste prijs betalen. Geen neutrale uitspraken natuurlijk, maar door deze ook angstvallig of halfslachtig uit de weg te gaan, verlies je de strijd om de (christelijke) kiezer die duidelijk uitspraken wil. En duidelijk en harde (letterlijk en figuurlijke) uitspraken hebben in Amerika én wereldwijd de wind mee (helaas). De keuze om deze terminologie niét te gebruiken herkennen we uit de Nederlandse politiek. Men bezigt hier dit soort uitspraken liever niet, omdat men neutraal wil zijn in het politieke domein, scheiding van kerk en staat dus. Maar in Amerika zou je met een dermate groot christelijk kiezersveld (met invloed) en die mindere sterke scheiding tussen kerk en staat toch tenminste een poging kunnen doen. En dan niet een poging louter om stemmen te winnen, maar om ook daadwerkelijk ideologisch de link te leggen tussen schepping en klimaat. Een gemiste kans, niet alleen om kiezers in je (Democratische) kamp te krijgen, maar ook om een verschil te maken. Een duurzame visie die de Democraten een eigen smoel zou geven en minder de, vooral reactieve strijd, hoeft aan te gaan.